Sırbistan’ın e-İrsaliye uygulaması, mal hareketlerinin dijital ortamda izlenme biçimini önemli ölçüde değiştiriyor. Düzenlemenin temel gerekliliklerini inceleyin ve SNI çözümünün şirketlerin uyum süreçlerini nasıl kolaylaştırdığını keşfedin.
Sırbistan e-İrsaliye Düzenlemesine Genel Bakış
Sırbistan, lojistik süreçlerin ve vergi denetiminin dijitalleştirilmesi kapsamında, e-Otpremnica olarak da bilinen zorunlu bir elektronik irsaliye sistemi uygulamaktadır. Bu sistem, ülke genelindeki mal hareketlerine ilişkin belgelerin dijital ortamda oluşturulmasını ve takip edilmesini sağlayarak şeffaflığı artırır, izlenebilirliği güçlendirir ve kamu otoritelerinin denetim süreçlerini daha etkin hale getirir.
Kapsam
Sırbistan e-İrsaliye sistemi, uygulama aşamasına ve işlem türüne bağlı olarak kamu ve özel sektör kuruluşlarını, girişimcileri, taşıyıcıları, taşımacılık sürecindeki diğer tarafları ve ÖTV’ye tabi malların hareketinde rol alan işletmeleri kapsamaktadır.
Sistemin temelinde, taşıma ile ilgili önemli bilgileri kaydeden standart bir dijital belge olan e-irsaliye bulunmaktadır. Bu belge, taşınan malın ne olduğunu, kim tarafından taşındığını ve nereye götürüleceğini gibi temel bilgileri içerir. e-irsaliye, yurt içi taşımaların yanı sıra bazı sınır ötesi taşımalar ve özel tüketim mallarının sevkiyatında da kullanılmaktadır.
Sistem, özellikle akaryakıt, tütün, alkollü içecekler ve kahve gibi özel tüketim mallarının taşınmasının izlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, güvenlik veya uyum riskleri nedeniyle ek düzenleyici denetim gerektiren ürünlerin hareketlerinin denetlenmesinde de önemli bir rol oynamaktadır.
Düzenleme kapsamındaki mal hareketleri için elektronik irsaliye düzenlenmesi zorunludur. Ancak, malların niteliğine ve geçerli düzenlemelere bağlı olarak bazı istisnalar bulunmaktadır. Aşağıda belirtilen başlıca istisnalar, yürürlükteki mevzuat ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir.
- Su, elektrik ve gaz gibi kamu hizmeti ağları üzerinden taşınan mallar.
- Belirli vergi düzenlemelerine tabi olan perakende malları.
- Askeri veya hassas mallar ile uluslararası anlaşmalar çerçevesinde taşınan ürünler.
Uygulama Takvimi
Yönetmelik 13 Mart 2025’te yayımlandı ve 21 Mart 2025 itibarıyla yürürlüğe girdi. Sistem kademeli olarak uygulanmakta olup ilk zorunlu aşama 1 Ocak 2026 tarihinde başlamıştır.
- 1 Ocak 2026 itibarıyla, kamu kuruluşları, B2G (işletmeden kamuya) mal teslimleri, taşıyıcılar, taşıma sürecinde yer alan diğer taraflar ve özel tüketim vergisine tabi mallarla işlem yapan kuruluşlar e-İrsaliye kapsamına alınmıştır.
- 1 Ekim 2027’den itibaren özel sektör kuruluşları arasındaki B2B (işletmeden işletmeye) işlemlerde e-İrsaliye düzenleme ve alma zorunluluğu başlayacaktır.
- Aralık 2025’te kabul edilen değişiklikler 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanmaktadır. Kağıt irsaliyelere ilişkin bazı hükümler ise 1 Nisan 2026’da yürürlüğe girmiştir.
- 120/2025 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan güncellenmiş e-İrsaliye Yönetmeliği de kağıt irsaliyelere ilişkin hükümler dışında 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanmaktadır. Kağıt irsaliyelere ilişkin hükümler 1 Nisan 2026’dan itibaren geçerlidir.
Teknik Detaylar ve Gerekli Veriler
Sırbistan’ın e-İrsaliye sisteminin teknik yapısı, resmî e-Otpremnica dokümanlarına dayanmaktadır. Bu dokümanlar; API belgelerini, XML dosya kurallarını, kullanıcı kılavuzlarını ve UBL örneklerini içermektedir. Sistem, Sırbistan’ın genel dijital vergi altyapısıyla entegre çalışmakla birlikte, Sırbistan Elektronik Fatura Sistemi’nden(SEF) bağımsız bir yapıya sahiptir.
Düzenlenen tüm elektronik irsaliyeler şu temel bilgileri içermelidir: seri numarası, düzenleme tarihi, irsaliye numarası ve gönderici ile alıcıya ilişkin bilgiler. u bilgiler, isimler, adresler, kimlik numaraları ve gerekliyse kamu sektörüne ait kodları içerir. Ayrıca, gönderimin başlangıç ve beklenen bitiş tarihleri ile gönderimin çıkış ve varış adresleri de belirtilmelidir.
Mallara ilişkin bilgiler de dahil edilmelidir: ürün kodları, isimleri, miktarları ve ölçü birimleri. Ayrıca, irsaliye taşıma yöntemini belirtmeli ve taşıyıcı veya taşımacı katılımcısının kimliğini sağlamalıdır. Oluşturulduktan sonra, sistem her e-irsaliye için otomatik olarak özel belirlenmiş bir kimlik numarası atar.
Başvuru ve İşlem
Sisteme katılmak için kuruluşların, gerekli kayıt ve yetkilendirme adımlarını tamamlayarak resmî e-Otpremnica platformuna erişmesi gerekir. Bu süreçte, duruma göre Sırbistan eID sistemi veya yetkili kullanıcı erişimi kullanılır. Sırbistan vergi kimlik numarası (PIB) gerekli olabilir; ancak sisteme kayıt ve erişim yalnızca PIB ile değil, resmî yetkilendirme süreci üzerinden sağlanır.
Taraflar, sisteme iki ana kanal üzerinden erişebilir. İlk olarak, güvenli bir tarayıcı tabanlı kullanım için web tabanlı bir kullanıcı arayüzü (UI) mevcuttur. İkinci olarak, API’ler aracılığıyla işletmeler, sistemi doğrudan yazılım çözümlerine entegre edebilir.
Malları fiziksel olarak taşımaya başlamadan önce, gönderici e-irsaliye belgesini sistem üzerinden göndermelidir. Belge gönderildikten sonra, alıcı tarafından teslim alma veya onay işlemleri tamamlanmadan önce, ilgili kurallar doğrultusunda güncellenebilir ya da iptal edilebilir.
Alıcı, malların teslimatını aynı gün içinde veya en geç iki iş günü içinde fiziksel olarak teslim aldığını onaylamak zorundadır. Bunun ardından, alıcı, malları teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde elektronik bir makbuz düzenleyerek e-irsaliye belgesini kabul etmeli veya reddetmelidir.
Tüm e-irsaliye belgeleri, özgünlüklerini ve içerik bütünlüklerini koruyacak şekilde saklanmalıdır. Bu belgeler, denetim ve incelemeler için kolayca erişilebilir olmalı ve yasal gerekliliklere uygun şekilde arşivlenmelidir.
SNI size nasıl yardımcı olabilir?
SNI, Sırbistan e-İrsaliye sistemi için kapsamlı bir uçtan uca çözüm sunarak, entegrasyon ve veri yönetimini sorunsuz hale getirir. Çözümümüz, tüm ERP sistemleriyle uyumlu olup, verileri doğrudan herhangi bir ERP sisteminden alarak veri çekme, eşleme ve işleme süreçlerini tamamen otomatikleştirir. Bu sayede manuel hatalar ortadan kalkar ve elektronik irsaliye oluşturma işlemi daha verimli hale gelir.
SNI çözümü, veri yönetimi konusunda vergi otoriteleriyle kesintisiz bir iletişim sağlar. Bu otomatikleştirilmiş yaklaşım, düzenlemelere tam uyumu garanti ederken, zaman ve iş gücünden tasarruf sağlar.
Sistem, kullanıcı dostu bir arayüz sunar. Bu sayede, kullanıcılar hem XML formatındaki hem de insan tarafından okunabilir formatlardaki irsaliye belgelerini kolayca takip edebilir. Kullanıcı dostu SNI e-İrsaliye kontrol paneli, gönderimlerin ilerlemesini izlemeyi ve yönetmeyi kolaylaştırır, böylece operasyonlar üzerinde net bir görünürlük sağlar.
Ayrıca, çözüm, mallara ait tüm gerekli bilgileri kaydeder. Ürün kodları, isimler, miktarlar, ölçü birimleri gibi veriler düzenli olarak takip edilir. Taşıma yöntemi ile taşıyıcı veya taşıma sürecine dahil olan diğer taraflar da kaydedilir. E-irsaliye belgesi oluşturulduğunda, sistem otomatik olarak özel bir kimlik numarası atar. Böylece her gönderim, süreç boyunca doğru şekilde izlenebilir ve tanımlanabilir.